3.4. Infrastruktura

Rowerzysta jako osoba kierująca pojazdem, podobnie jak inni uczestnicy ruchu, porusza się zwykle po drogach. Rozróżniamy dwa główne rodzaje dróg:

droga publiczna – oznacza drogę ogólnego użytku publicznego, taką jak droga lokalna, regionalna lub krajowa, droga główna, ekspresowa lub autostrada;
droga niepubliczna, tj. wewnętrzna – droga, droga rowerowa, parking, plac przeznaczony do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym drogi pub licznej.

Na drogach publicznych obowiązują przepisy ruchu drogowego. Do kierowania niektórymi pojazdami wymagane jest posiadanie odpowiednich uprawnień (np. do jazdy rowerem osoba niepełnoletnia powyżej 10 roku życia musi posiadać kartę rowerową). Na drogach niepublicznych, o ile nie są oznaczone znakiem „strefa ruchu”, nie obowiązują zasady ruchu drogowego (nie są sprawdzane uprawnienia do kierowania pojazdem ani wystawiane mandaty), ale dobrą praktyką jest stosowanie tych samych zasad, które obowiązują na drogach publicznych. Zasad warto również przestrzegać na trasach rowerowych wyznaczonych w parkach, lasach i na wałach wzdłuż rzek.

3.4.1. Infrastruktura rowerowa – typy i części dróg przeznaczone do ruchu rowerów

Jezdnia – część drogi przeznaczona do poruszania się pojazdów (jeżeli nie ma żadnych ułatwień przeznaczonych dla rowerzystów – rower jako pojazd powinien poruszać się po jezdni wraz z innymi pojazdami).
Droga dla rowerów – droga lub jej część przeznaczona do ruchu rowerów, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi oraz oddzielona od innych dróg lub jezdni tej samej drogi konstrukcyjnie lub za pomocą urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego. Drogi dla rowerów mogą być jednokierunkowe lub dwukierunkowe. O istnieniu drogi dla rowerów informuje nas znak (nakazu) pionowy „droga dla rowerów”, który powinien być umieszczony po prawej stronie. Kończy ją znak „koniec drogi dla rowerów”. Na jezdni takiej drogi malowane są znaki poziome „rower”. Ich ułożenie wskazuje kierunek drogi. We Wrocławiu dodatkowo stosowane są strzałki kierunkowe obrazujące kierunek jazdy.
Droga dla rowerów i pieszych – nazywana też ciągiem pieszo-rowerowym (czasem cyklochodnikiem, gdyż z reguły bardziej przypomina chodnik niż drogę dla rowerów) – przeznaczona jest dla ruchu pieszego i rowerowego, we wspólnej przestrzeni, z zastrzeżeniem, że rowerzyści ustępują miejsca pieszym.
Pas ruchu dla rowerów – wydzielona na jezdni przestrzeń do poruszania się rowerów. Ma tę samą funkcję i znaczenie prawne co droga dla rowerów, jednak poruszając się po nim, należy zachować szczególną ostrożność w związku z bliskim ruchem samochodów. Wyznaczany jest liniami ciągłymi, bądź przerywanymi na jezdni. Pomiędzy liniami znajdują się znaki poziome „rower”, wskazujące jednocześnie przez swoje ułożenie kierunek ruchu rowerzystów po pasie. Czasem dodatkowo umieszcza się na pasach strzałki kierunkowe. Pas ruchu dla rowerów, w odróżnieniu od drogi dla rowerów, jest zawsze jednokierunkowy, a jazda po nim pod prąd jest bardzo niebezpieczna.
Kontrapas rowerowy – wydzielony (linią ciągłą, lub przerywaną) pas jezdni na ulicy jednokierunkowej, przeznaczony dla rowerzystów do jazdy w kierunku przeciwnym do obowiązującego pozostałe pojazdy. Najczęściej znajdują się na nim znaki poziomie „rower”. Na początku i na końcu ulicy z kontrapasem, pod znakami pionowymi informującymi o tym, że ulica jest jednokierunkowa, znajdują się tabliczki „nie dotyczy rowerów”.
Kontraruch – to dopuszczenie ruchu rowerów w obu kierunkach na drodze jednokierunkowej, bez wyznaczania pasa na jezdni. O jego istnieniu informują jedynie tabliczki „nie dotyczy rowerów” pod znakami oznaczającymi drogę jednokierunkową. Jest to tzw. dopuszczenie ruchu rowerów pod prąd.
Śluza rowerowa – część jezdni na wlocie skrzyżowania na całej szerokości jezdni lub wybranego pasa ruchu przeznaczona do zatrzymania rowerów w celu zmiany kierunku jazdy lub ustąpienia pierwszeństwa. Podstawowy typ śluzy rowerowej wyznaczają dwie linie, tzw. linie zatrzymań. Pierwsza, dalej od skrzyżowania jest dla samochodów, a druga, bliżej skrzyżowania – dla rowerzystów. W przestrzeni pomiędzy liniami (zwykle w kolorze czerwonym) znajduje się znak poziomy „rowerzysta”. Śluza działa na skrzyżowaniach z sygnalizacją. Rowerzyści stają w śluzie przed samochodami, co zwiększa bezpieczeństwo, ponieważ są dobrze widoczni i mogą opuścić skrzyżowanie jako pierwsi. Śluzy bardzo ułatwiają też rowerzyście wykonywanie niebezpiecznego manewru skręcania w lewo.
Przejazd dla rowerzystów – powierzchnia jezdni lub torowiska przeznaczona do przejeżdżania przez rowerzystów. Jest pasem wyznaczonym w poprzek jezdni dla samochodów przez dwie równoległe linie przerywane, najczęściej maluje się go dodatkowo na kolor czerwony. Przejazdy wyznacza się na przedłużeniu pasów ruchu dla rowerów lub dróg dla rowerów.
Utwardzone pobocze – część drogi przyległa do jezdni, która może być przeznaczona do ruchu pieszych lub niektórych (w tym rowerów) czy ich postoju.
Sierżant rowerowy – znak poziomy na jezdni bez wydzielonego pasa ruchu dla rowerów wskazujący kierującym kierunek i tor ruchu rowerów.
Umieszczenie tego znaku na jezdni zwalnia rowerzystów z obowiązku jazdy po drodze lub pasie ruchu dla rowerów. Jeżeli na jezdni obok drogi rowerowej lub pasa znajdują się znaki sierżanta rowerowego, oznacza to, że tam również może on się legalnie poruszać.